Ysgol Bro Hedd Wyn ac Ysgol Treferthyr

in Bardd with No Comments

Yn gynnar ar fore dydd Gwener olaf mis Tachwedd, fe deithiais i o dŷ fy ffrind, Iwan Rhys, i lawr i Drawsfynydd. Roedd y glaw mawr yn dal i ddisgyn y bore hwnnw, ac fe ges i fy ngwlychu’n shwps wrth agor y giat fawr haearn i Ysgol Bro Hedd Wyn. Ond fe sychodd fy nillad i yn o fuan wedi imi brofi croeso cynnes y plant y tu mewn.

Ond nid y plant yn unig oedd yn disgwyl amdana’i – roedd tair o ferched o Brifysgol Aberystwyth wedi cyrraedd yr ysgol o fy mlaen i er mwyn ffilmio’r ymweliad. Roedd Mared Elin Dafydd, Lora Thomas a Philippa Ashcroft wedi dod a llond car o gamerâu a thapiau a weiars gyda nhw, am eu bod nhw’n astudio Ffilm a Theledu yn y coleg. Gwaith y tair oedd creu ffilm fer o’r hyn mae Bardd Plant Cymru yn ei wneud o ddydd i ddydd. Ac yn wir, fe gawson nhw fore da iawn i ffilmio, gan fod plant Ysgol Bro Hedd Wyn yn griw mor gyfeillgar a dawnus!

Fe astudiais i Ffilm a Theledu yn Aberystwyth, ond go brin y buasen i wedi medru creu cystal ffilm pan o’n i’n fyfyriwr. Gallwch wylio’r ffilm fer drwy glicio fan hyn.

Fel y medrwch chi weld yn y ffilm, fe greodd y dosbarth gerdd fach i Hedd Wyn. Roedd pob un yn gwybod pwy oedd Hedd Wyn, wrth gwrs, ond tybed a wyt ti’n gwybod?

Bardd oedd Hedd Wyn a oedd yn byw yn fferm Yr Ysgwrn yng nghyffiniau Trawsfynydd. Dyma lun ohono:

20130205-171206.jpg

Fe ysgrifennodd gerdd hir a enillodd gystadleuaeth y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1917. Ond yn anffodus, ni chafodd Hedd Wyn erioed y fraint o eistedd yn ei gadair, oherwydd cafodd ei ladd yn Ffrainc yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ryw fis cyn yr Eisteddfod. Cludwyd y gadair o’r ŵyl i gartref y bardd yn Yr Ysgwrn, gyda lliain fawr ddu drosti. Ei henw o hynny ymlaen oedd y Gadair Ddu.

Dyma’r gerdd a ysgrifennodd plant Ysgol Bro Hedd Wyn:

Anhygoel yw hi bod y bardd
Yn nhristwch oer y ffosydd,
Tybed a wyddai’r hogyn hardd
Mai fo oedd yr enillydd?

20130205-165257.jpg

Yn nes ymlaen y diwrnod hwnnw fe deithiais i draw i Eifionydd ac i dref Cricieth. Mae clamp o gastell hardd yng Nghricieth ar fryn wrth y môr, ac fe barciais i fy nghar wrth y porth.

20130205-165741.jpg

Yna fe ges i groeso da yn Ysgol Treferthyr, lle’r oedd y plant yn ysu i ysgrifennu cerdd i’w hathro dosbarth – Mr. Griffiths. Rhaid bod Mr. Griffiths yn athro da, oherwydd doedd gan y plant ddim byd ond pethau da i ddweud amdano:

Mae’n smart, mae’n hoffi chwerthin,
Mae’n hoffi gosod gwaith,
Mae ganddo gwpan glas, mae’n cŵl,
Y gorau mewn dwy iaith.

20130205-170222.jpg

A pham fod gan Mr. Griffiths gwpan glas? Am ei fod yn cefnogi tîm pêl-droed Everton, wrth gwrs!

Cafodd y plant hwyl dda ar greu eu cerddi eu hunain hefyd. Tybed a fedrwch chi ddyfalu am beth maen nhw’n sôn yn y gerdd yma:

Mae’n oer fel rhew yn Antartica,
Mae’n swnllyd fel llew cas,
Mae’n sgleinio fel darn mawr o iâ,
Mae’n wyllt fel tarw glas.

Yr ateb, wrth gwrs, yw … y môr. Ac roedd y môr yn sicr yn taro’n arw iawn ar y creigiau tywyll o dan gastell Cricieth pan yrrais i o’r dref y prynhawn oer hwnnw.


Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /var/www/vhosts/barddplantcymru.co.uk/httpdocs/wp-content/themes/kiddo/comments.php on line 6
top