Ysgol Llanllechid, Ysgol Tryfan a Guto’r Glyn

in Bardd with No Comments

Roedd 22 Hydref yn ddiwrnod arbennig iawn. Y bore hwnnw oedd y tro cyntaf imi ddangos fideo newydd sbon i rai o blant Cymru – plant Ysgol Llanllechid yn Nyffryn Ogwen, Gwynedd.

Mae’r fideo yn reit anhygoel – does dim byd tebyg iddo wedi’i weld erioed o’r blaen. Mae’r fideo’n dangos sut roedd beirdd yn byw yng Nghymru amser maith yn ôl. Mae’r dangos un bardd yn benodol. Ei enw o oedd Guto’r Glyn.

Pwy yn y byd oedd Guto’r Glyn? Dyma ichi pwy oedd o:

- bardd gwych;
- milwr a oedd yn defnyddio bwa a saeth;
- dyn ffasiynol iawn a oedd yn byw rhwng tua 1415 ac 1490;
- gŵr i ddynes o’r enw Dwgws;
- boi yr oedd beirdd eraill yn tynnu ei goes am ei fod o’n foel.

20121106-162925.jpg

Fel Bardd Plant Cymru, dwi’n teithio ar hyd a lled Cymru yn creu cerddi gyda phlant mewn ysgolion ym mhob man. Roedd Guto’n gwneud yr un peth – ond yn lle ymweld ag ysgolion, roedd Guto’n ymweld â neuaddau mawr lle’r oedd pobl bwysig yn byw.

Ac fe deithiodd Guto un tro i Ddyffryn Ogwen, ac i neuadd arbennig sy’n agos iawn i Ysgol Llanllechid. Enw’r neuadd honno yw Cochwillan.

Mae neuadd fawr Cochwillan yn unigryw, oherwydd mae hi bron yn yr un cyflwr heddiw ag oedd hi yn amser Guto. Fe fedrwch chi fynd yno fel Guto, os hoffwch chi, i weld pa mor fawreddog yw’r adeilad!

Ond yn y cyfamser, dyma fideo i ddangos sut le oedd Cochwillan pan aeth Guto yno i ddatgan cerdd i Wiliam ap Gruffudd:

Ond nid Cochwillan oedd yr unig neuadd y bu Guto’n ymweld â hi yn Nyffryn Ogwen! Fe fu Guto yn datgan cerdd yn neuadd Coetmor hefyd – cerdd arbennig i ofyn am ddau filgi mawr cryf a blewog er mwyn hela carw! Erbyn heddiw, mae’r hen neuadd yn fferm sydd reit drws nesaf i Ysgol Llanllechid!

Fe fyddai Guto’n falch iawn o feirdd bach Ysgol Llanllechid y bore hwnnw. Dyma bennill hyfryd gan y plant ar gyfer Gwasanaeth Diolchgarwch a oedd yn cael ei chynnal yn yr ysgol yr wythnos honno -

Diolch

Ffrwythau a llysiau yw’r presantau,
Rhannwn ni nhw efo’n ffrindiau,
Rhieni, teulu, cartref, dillad,
Diolch am blaned sy’n llawn o gariad!

Yn y prynhawn fe deithiais i Fangor er mwyn ymweld ag Ysgol Tryfan. Cafodd disgyblion blwyddyn 10 hwyl yn gwylio Guto ac yna wrth ddysgu am grefft yr oedd Guto’n hoffi ei defnyddio yn ei gerddi – y grefft o ddyfalu.

Na, nid dyfalu fel ryden ni’n ei wneud heddiw, ond rhywbeth tebyg iawn. Y grefft o ddyfalu oedd y grefft o ddisgrifio rhywbeth mor ddyfeisgar â phosib heb ei enwi. Fe greodd y disgyblion yn Ysgol Tryfan enghreifftiau gwych o ddyfalu. Tybed a fedrwch chi ddyfalu am beth roedd Guto’n sôn fan hyn? Roedd

Ei fwng yn debig ddigon
I fargod tŷ neu frig ton.

Cliw – byddai Guto’n defnyddio un o’r rhain i deithio o amgylch Cymru (nid car!).

Dyma fap yn dangos lle mae Ysgol Llanllechid ac Ysgol Tryfan heddiw, a hefyd y ddwy neuadd fawr, Cochwillan a Choetmor -


View Guto’r Glyn yng Nghochwillan in a larger map

top